Zorunlu müdafilik rehberi
Zorunlu müdafilik rehberi

Zorunlu müdafilik rehberi

Zorunlu müdafilik rehberi ( zorunlu avukatlık rehberi );

        Zorunlu müdafilik rehberi ( zorunlu avukatlık rehberi ) hem vatandaş hem avukat için hazırlanmıştır.

        Anayasal bir hak olan savunma hakkının uzantısı olan müdafilik görevi emsal ülkelerde gerek iddia makamıyla ve gerekse yargılama makamıyla aynı yetkilere sahipken ne yazık ki ülkemizde gerek bu görevi yapanların usul hukukunu yeterince bilmemelerinden ve gerekse toplumsal tepkiden korktuklarından yeterince yerine getirilememekte ve savunmalarını yaptıkları kişileri gerektiği gibi savunamamaktadırlar.

        Yasa koyucuda toplumun bu tepkisine  paralel olarak müdafilik makamının yetkilerini olabildiğince sınırlamış durumdadır. Hal böyle iken tüm bu unsurların üzerine toplumsal baskı ve usul hukukunun müdafilerce yeterince bilinmemesi de eklenmektedir. Hal böyle olunca şüpheli veya sanık daha ilk aşamada suçlu duruma düşmektedir.

Müdafinin görevi nedir?

        Halbuki müdafinin görevi maddi gerçekleri ortaya koymak olmadığı gibi bu gerçeklerin kanuna uygunluklarını denetlemekte hiç değildir. Mamafih müdafinin görevi maddi gerçekleri saptırmakta değildir. Aksine maddi gerçeklerden şüpheli veya sanık lehine olanları ortaya koymaktır.

        Gerçekten de yasa koyucu maddi gerçeklerin sanık lehine veya aleyhine olanlarını ortaya koyma görevini iddia makamına, bu maddi gerçeklerin kanuna uygunluklarını denetleme görevini de yargılama makamına tanımıştır.Hal böyle iken Ceza Muhakemesi Kanunundaki bir çok madde müdafinin aleyhinedir.

        Örneğin; soruşturma evresinde Sulh Ceza Hakimi tarafından bir takım dosyalara Savcının istemiyle gizlilik kararı konulabilmektedir. Yine iddia ve yargılama makamıyla eşit konumda olması gereken savunma makamının Hakim kararıyla salondan atılabilmesi savunma hakkının kısıtlanmasına verilebilecek örneklerdendir.

Müdafilik kurumu düzenlenmeli mi?

        Dolayısıyla CMK’da müdafi lehine düzenlemelere gitmek sanırım henüz suçluluğu Mahkeme kararıyla kesinleşmemiş ve masumiyet karinesinden yararlanan kişiler açısından evleviyetle şarttır. Ve unutulmamalıdır ki savunduğumuz kişi kim olursa olsun savunma hakkının uzantısı olan müdafilik görevi kutsaldır ve gerektiği gibi yerine getirilmelidir. Sonuçta savunma hakkı adalet ve hukuk unsurlarının da bir gereğidir.

Hangi durumlarda barodan avukat istenebilir? 

Zorunlu Müdafi görevlendirmenin mecburi olduğu haller:

Ceza Muhakemesi Kanunu;

Gözlem altına alınma başlıklı 74/2. maddesinde;

Şüpheli veya sanığın müdafii yoksa hâkim veya mahkemenin istemi üzerine, baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.

Tutuklama kararı başlıklı 101/3. maddesinde;

Tutuklama istenildiğinde, şüpheli veya sanık, kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanır.

Zorunlu Müdafi görevlendirilmesi başlıklı 150. maddesinde

(1) Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.
(2) Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık; çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir.
(3) Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır.
(4) Zorunlu müdafilikle ilgili diğer hususlar, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir

Sanığın dışarı çıkarılması başlıklı 204. maddesinde;

Davranışları nedeniyle, hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşıldığında sanık, duruşma salonundan çıkarılır. Mahkeme, sanığın duruşmada hazır bulunmasını dosyanın durumuna göre savunması bakımından zorunlu görmezse, oturumu yokluğunda sürdürür ve bitirir. Ancak, sanığın müdafii yoksa, mahkeme barodan bir müdafi görevlendirilmesini ister. Oturuma yeniden alınmasına karar verilen sanığa, yokluğunda yapılan işlemler açıklanır.

Kaçağın tanımı başlıklı 247/3-4. maddesinde;

Duruşma yapılan hâllerde kaçak sanığın müdafii yoksa, mahkeme barodan bir avukat görevlendirilmesini ister. 

Hukuk davalarında da avukat istenebilir mi? 

       Hukuk davalarında da barodan avukat istenebilir. Ancak bunun için kişinin fakirlik ilmühaberiyle birlikte birtakım evraklarla baroya başvurması gerekir.

Zorunlu müdafinin yapması gerekenler

       Avukat mutlaka dosyayı inceleyecek. Emniyet ifadesine gidiyorsa ve henüz fezleke düzenlenmemişse mevcut olan evrakları inceleyecek. Ardından müvekkiliyle görüşüp ne şekilde ifade verileceği konusunda istişare edecek. En son aşama ise şüpheli veya sanığın ifade vermesi aşamasıdır. İfade bittikten sonra Avukata söyleyeceği bir şey olup olmadığı sorulur. Avukat burada toplanmasını istediği delilleri söylemelidir. Duruşma aşamasında ise dosyayı inceleyip ona göre savunma yapılmalıdır.

Zorunlu müdafilik rehberi ( zorunlu avukatlık rehberi ) ile ilgili olarak aşağıdaki makalelere de göz atabilirsiniz.

Adli yardım

Duruşma saatleri

Avukatların Oturarak Konuşması hukuki mi

Hakimlik mi Savcılık mı Avukatlık mı?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.